14 Mart 2007

Işıl Aydoslu, Marka Vekili

LEGO Tuğla Markasını Kaybetti

LEGO ve rakipleri arasında süregelen fikri mülkiyet savaşı Avrupa’da OHIM’inTemyiz Kurulu’nun dönüm noktası olabilecek bir kararı neticesinde sona ermiş olabilir.

10 Temmuz 2006’da LEGO tanınmış tuğla şekli tasarımı için almış olduğu Topluluk Markası (CTM) tescilinin iptal kararına karşı açtığı temyiz davasını kaybetti. Ancak firma bu kararı Lüksemburg Temyiz Mahkemesine taşıyarak temyize gideceğini söyledi. LEGO’nun Avrupa kampanyasındaki ilk çatışma 1996’da patentinin sona ermesiyle başladı ve Danimarkalı firma rakipleri olan -MEGA BRANDS (önceden MEGA BLOKS)- benzeri inşa etme oyuncaklarını pazarlamaktan men etmek için, tuğla tasarımı için bir CTM Topluluk Markası başvurusunda bulundu. LEGO tuğlası 1999 tarihinde Topluluk Marka Kanunu (CTMR) Madde 7(3)uyarınca kazanılmış ayırdedicilik bazında tescil edilmişti.

PATENTLER VE MARKALAR

LEGO’nun patent monopolünü haksız olarak genişletmek istediğinden bahisle, MEGA BRANDS markanın iptali için dava açtı. Bir kaç argüman arasında CTMR Madde 7(1)(e)(ii) temel baz alınmıştı- yani tüm temel unsurları bir teknik fonksiyon elde etmek için zorunlu olan bir şeklin tescil edilemeyeceğini belirten madde. İşte bu madde mahkemeyi LEGO’nun CTM (Topluluk Markası) tescilini geçersiz kılmaya ikna eden maddeydi. İptal Dairesi, tuğla şeklinin tüm esas unsurlarının herbirinin ve tuğlanın bir bütün olarak, teknik bir sonuç- yani oyuncakların monte edilmesi ve demonte edilmesi- elde etmek için zorunlu olduğuna karar verdi. Doğal olarak LEGO temyize başvurdu. Diğer hususların yanısıra, LEGO tuğla tasarımının kazanılmış ayırdedicilikten faydalanabileceğini ve çok geniş yelpazede alternatif ürün konfigürasyonlarının mümkün olduğunu iddia etti.

Yüksek Temyiz Kurulu’nun Temmuz 2006 iptal hükmünü devam ettirme kararı Avrupa Adalet Mahkemesinin (ECJ) daha önce Philips-Remington arasındaki teamülünü esas alıyordu, bu da aynı derecede benzer üç-başlıklı döner traş makinası davasıydı. Burada da Remington bireylerin ve organizasyonların teknik çözümler için sonsuza kadar hak talep etmelerine izin verilmeme gerektiğinden hareketlePhilips markasının hükümsüz kılınması için çabalıyordu. Ancak MEGA BRANDS’a karşı LEGO kararı daha da ileri gitti. Yüksek Temyiz Kurulu’nun tek ve aynı yaratım için patent korumasıyla marka koruması arasındaki ilişkiyi irdelemesini de gerektirdi.

Önceden patent korumasının mevcut olması LEGO tuğlasını CTM Topluluk Markası olarak tescil edilmekten alıkoymayacağı halde, Yüksek Kurul incelemede markanın şeklinin teknik bir sonucu elde etmek için zorunlu olup olmadığının hesaba katılmasına karar verdi. Sonuçta tuğlanın patentle korunmuş olması tuğla şeklinin, reddedilemez şekilde bir fonksiyonelliğe sahip olduğununbirkanıtı olduğuna karar verdi. Kurul ayrıca bu görüşü desteklemek için 2001 tarihli ABD Yüksek Mahkemesi yargısına atfetti. Traffix Devices Inc. versus Marketing Displays Inc. davasındafonksiyonel bir tasarımın tescil edilmesinin rakipler için itibar haricinde sebeplerle çok zararlı olacağına hükmetti.

KAZANILMIŞ AYIRDEDİCİLİK

Yüksek Kurul ayrıca LEGO’nun kazanılmış ayırdedicilik(Madde 7(3) CTMR) iddiasının Madde 7(1)(e)(ii) hükmüne göre tespit edilen işlevselliğe karşı ilgisiz/konu dışı bir savunma olduğuna hükmetti. Konu ayırdediciliğin olmaması değil, sözkonusu ürünün spesifik şekillerinin serbest kullanımına ilişkin kamu yararı idi. Yüksek Kurul’a göre “kazanılmış ayırdedicilik markayı fonksiyonsuz kılmaz, ancak marka buna rağmen, rakip ürünler azsa ya da piyasada var olmazsa bir çeşit ayırdedicilik kazanabilir, ve tüketiciler otomatik olarak markayı tanır hale gelir”.Alternatif ürün konfigürasyonları iddiası da savunma ile ilgisiz olarak değerlendirilmiştir.

Yüksek Kurul LEGO’nun markasını tescil ettirmeye patenti sona erdikten hemen sonra başvurmasına da büyük önem verdi. Kurul CTMR Madde 7(1)(e)(ii) ‘ye atfederek bu maddenin “fonksiyonel üç boyutlu şekillere, bunlar patent verilebilir olmadığında veya patent sona erdiğinde süresiz himaye vermek üzere bir arka kapı” temin etmelerine olanak tanımamak için tasarlandığını bildirdi.

Özet olarak Yüksek Kurul ECJ Philips versus Remington davasındaki aynı gerekçeyi benimsedi ve LEGO tuğlasının tamamen fonksiyonel olduğunu, içinde mevcut herhangi bir keyfi ya da dekoratif unsur taşımadığını belirtti. Bu da OHIM’in Yüksek Temyiz Kurulu’nun- çok özel davalarda hüküm veren Yüksek Mahkemeye benzer bir kurum- ilk kararını teşkil etmektedir.