Sık Sorulan Sorular:
PATENT

Son güncelleme Ağustos, 2004

 GENEL

 BAŞVURU

 İTİRAZ

 HUKUKİ İŞLEMLER

 KULLANIM

Türkiye’deki patent korumasına ilişkin mevzuat nelerden oluşmaktadır?

Türkiye’de patent ve faydalı model koruması, 27 Haziran 1995 tarihinde yürürlüğe girmiş olan 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanmaktadır. Geçici Madde 1’e göre bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten once yapılmış patent başvuruları hakkında, başvuru tarihindeki kanun hükümleri uygulanır. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulama şeklini gösterir yönetmelik 5 Kasım 1995 tarihinde yürürlüğe girmiş olup 6 Aralık 1998’de değiştirilmiştir.

Türkiye’nin üye olduğu, patente ilişkin uluslararası anlaşmalar hangileridir?

Paris Sözleşmesinin Londra Metnine (1934) taraf olan Türkiye, 23 Eylül 1994 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlar Kurulu’nun 29 Temmuz 1994 tarihli kararı ile 1 Şubat 1995’ten itibaren geçerli olmak üzere Stokholm Metnine (1967) katılmıştır. Dolayısıyla patent ve faydalı modeller için 12 aylık rüçhan süresi geçerlidir.

Türkiye, 19 Haziran 1970’te Washington’da imzalanan ve 2 Ekim 1979 ve 3 Şubat 1984 tarihlerinde değiştirilen Patent İşbirliği Sözleşmesine 7 Temmuz 1995’te taraf olmuştur. Patent İşbirliği Sözleşmesi, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren Türkiye’de uygulanmaya başlamıştır.

27 Ocak 2000 tarihli ve 4504 sayılı Kanunun 29 Ocak 2000 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmasıyla beraber Türkiye, Avrupa Patent Sözleşmesine üye olmuştur.

Türkiye GATT’a (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) üye olduğundan, TRIPS Anlaşmasının hükümleri ülkemizde geçerlidir. GATT/TRIPS Anlaşmasının 65 ve 70/8 sayılı maddeleri Türkiye’de uygulamaya konulmuştur yani 551 sayılı KHK’nın geçici 4. maddesi uyarınca tıbbi ve veteriner ilaç üretim usullerine ve ürünlerine patent belgesi ile sağlanan koruma 1 Ocak 1999 tarihinde başlamıştır. Ancak Ocak 1995’ten itibaren tıbbi ve veteriner ilaç üretim usullerine ve ürünlerine ilişkin başvurular kabul edilmeye başlanmış olup bu başvurular, tüm diğer patent başvuruları ile aynı işlemlere tabi tutulmuştur. Aradaki tek fark, tıbbi ve veteriner ilaç üretim usullerine ve ürünlerine ilişkin başvuruların tescil aşamasına geldiğinde işlemlerinin 1 Ocak 1999 tarihine kadar dondurulmuş olmasıdır. Bu tarihten sonra sözkonusu başvuruların tescil belgeleri düzenlenmiştir.

Patent verilemeyecek konular ve buluşlar nelerdir?

• Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları;
• Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar;
• Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar,bilgisayar yazılımları;
• Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller;
• İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri.

(e) bendindeki hüküm bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usullerine uygulanmaz.

Aşağıda belirtilen buluşlar patent verilerek korunmaz:

• Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,
• Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.

Kimler patent veya faydalı model korumasından yararlanabilir?

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı olan veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Paris Anlaşması hükümleri dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler Türkiye’de patent veya faydalı model korumasından yararlanabilir.

Yukarıdaki açıklamaların dışında kalmasına rağmen, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen patent ve/veya faydalı model belgesi koruması tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi uyarında Türkiye’de patent ve/veya faydalı model belgesi korumasından yararlanır. (551 No.lu KHK 2. Madde)

Buluşlar için koruma türleri hangileridir ve koruma süreleri ne kadardır?

Üç çeşit koruma türü vardır:
- İncelemesiz patent verilme sistemi (koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 7 yıldır)
- İncelenerek patent verilme sistemi (koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 yıldır)
- Faydalı model (koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır)

İncelemeli veya incelemesiz patent başvuruları faydalı model başvurularına dönüştürülebilir. Aynı şekilde, faydalı model başvuruları patent başvurularına dönüştürülebilir.

551 No.lu KHK’nın 155. maddesine göre, usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddeler hakkında faydalı model belgesi verilmez.

Aynı patent başvuru içinde hem yöntem istemleri hem de cihaz/ürün istemleri sunmak mümkün müdür?

Buluşun bütünlüğü korunduğu sürece mümkündür. Ancak buluşun bütünlüğünün bozulması durumunda, Türk Patent Enstitüsü her bir ayrı konu için bölünmüş başvuru yapılmasını talep eder.

Gizli Patent nedir ve gizli patent hükümleri neyi kapsamaktadır?

551 sayılı KHK’nın Sekizinci Kısım 125-128. maddeleri gizli patentlerle ilgilidir.

125. maddenin 1. fıkrasına göre “Enstitü, önceden açıklanmasına karar vermezse, bir patent başvurusunun içeriği başvuru tarihinden itibaren, iki ay süre ile gizli tutulur”.

Aynı maddenin 2. fıkrasına göre “Enstitü, başvuru konusu buluşun milli savunma açısından önem taşıdığı kanısına varırsa, sözkonusu gizlilik süresini başvurunun yapıldığı tarih esas alınarak beş aya kadar uzatabilir”.

Yine aynı maddenin 4. fıkrasına göre “Milli savunma menfaatları sözkonusu ise, Milli Savunma Bakanlığı, yukarıda sözü edilen beş aylık sürenin dolmasından once, Enstitü’ye yapacağı bildirimle, patent başvuru ile ilgili işlerin gizli yürütülmesini ve durumun başvuruda bulunana bildirilmesini ister”.

125. maddenin 3. fıkrasına göre “Milli Savunma Bakanlığı, gizli tutma yükümlülüğüne uymak şartıyla yapılan tüm başvuruları önceden incelemek yetkisine sahiptir”.

125. maddenin 6. fıkrasına göre “Milli Savunma Bakanlığı, patent başvurusu veya patent sahibinin talebi üzerine, patent başvurusu veya patnet konusunun kısmen veya tamamen kullanılmasına, Milli Savunma Bakanlığının belirleyeceği şartlar altında izin verebilir”.

Yıllık ücretlerin ödenme süreleri ve sonuçları nelerdir?

Patentler ve patent başvuruları için yıllık ücretler, başvurunun ilk yıldönümünden itibaren ödenmeye başlar ve her yıl aynı tarihte (başvuru tarihinde) ödenir.

PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) çerçevesinde Türkiye’de ulusal safhaya giren başvuruların yıllık ücretleri, uluslararası başvuru tarihinin yıldönümlerinde ödenir. İkinci yıllık ödemeler, başvurunun ulusal safhaya girişi sırasında biriken yıllık ödeme olarak ödenir.

Avrupa Patent Sözleşmesi kapsamında Türkiye’de tescil edilen patentlerin yıllık ödemeleri, başvuru tarihinin yıldönümlerinde ödenir.

Tüm yıllık ödemeler için, başvuru tarihinin yıldönümüne kadar ödenmemesi durumunda 6 aylık cezalı süre uygulanır.

PCT uyarınca Türkiye’de ulusal safha girişi yapılacak başvurular için uzatma süresi var mıdır?

6 Aralık 1998 tarihinde değişen Yönetmeliğin 5. maddesi 4. paragrafına göre PCT uyarınca Türkiye’de ulusal safha girişi yapılacak başvurular için 30 aylık ulusal safhaya giriş süresi dolduktan sonra sözkonusu son tarihi takip eden 3 aylık süre içinde %50 cezalı başvuru ücreti ödemek suretiyle ulusal safha girişi yapılabilir.

Rüçhan hakkı talebi ne zaman yapılmalıdır?

Rüçhan hakkı başvuru ile birlikte veya başvuru tarihnden itibaren iki ay içinde talep edilir.

Rüçhan hakkı belgesi Türk Patent Enstitüsüne ne zaman sunulmalıdır?

Rüçhan hakkı belgesi patent başvurusu tarihinden itibaren üç ay içerisinde Türk Patent Enstitüsüne sunulmalıdır. Rüçhan hakkı belgesi bu süre içinde verilmediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış sayılır.

Patent/faydalı model başvurusu yapılırken vekaletname sunulmalı mıdır?

Patent /faydalı model bavurularında vekalet sunulmasına gerek yoktur.

Patent/faydalı model başvurusu yapılırken buluş sahibine ilişkin hangi bilgiler gereklidir?

551 No.lu KHK’nın 44. maddesine göre, başvuru formunda şu bilgilerin yer alması zorunludur:

• Buluş yapan(lar)ın isim, adres ve uyruğu,
• Başvuru yapanın buluş yapan olup olmadığı,
• Başvuru yapan buluş yapanla aynı kişi değilse, başvuru yapanın buluşu yapan(lar)dan patent isteme hakkını ne şekilde elde ettiği. Bu bilginin belge gösterilerek kanıtlanması gerekli değildir.

Yukarıdaki bilgilerden herhangi birinin başvuru formunda eksik olması durumunda, Türk Patent Enstitüsü başvurunun inceleme işlemini başlatmamaktadır.

Patent başvurusu yaparken hangi belgeler/bilgiler gereklidir?

Patent başvurusu yapmak için gereken belgeler/bilgilere bu bağlantıyı tıklayarak ulaşabilirsiniz. PATENT_BAŞVURUSU_İÇİN_GEREKEN_BELGELER

Tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma nasıl yapılır?

Tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma hem 7 hem de 20 yıllık patentler için yapılmalıdır. Aksi halde 551 No.lu KHK’nın 56. maddesi 4. fıkrası uyarında başvuru geçersiz kabul edilir. Araştırma talebi başvuru tarihinden veya varsa rüçhan tarihinden itibaren 15 ay içnde talep edilmeli ve ilgili ücretler talepten sonraki 3 ay içinde ödenmelidir.

Patent İşbirliği Anlaşması uyarınca Türkiye’de ulusal safhaya giren başvurular için tekniğin bilnen durumu ile ilgili araştırma nasıl yapılır?

Patent İşbirliği Anlaşması uyarınca Türkiye’de ulusal safhaya giren başvurular için araştırma talep edilmez çünkü uluslararası safhada hazırlanan Uluslararası Araştırma Raporu Türk Patent Enstitüsü tarafından kabul edilir.

Tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma nasıl talep edilir ve ücretler nelerdir?

Tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma Türk Patent Enstitüsü tarafından, anlaşmalı olduğu yabancı araştırma kuruluşlarına yaptırılır. Bu kuruluşların listesine ve talep ettikleri ücretlere ilişkin bilgiye ARASTIRMA-INCELEME_MERCI.pdf bağlantısını tıklayarak ulaşabilirsiniz. Başvuru sahibi mevcut araştırma kuruluşlarından birini tercih eder ve tercih ettiği kuruluş tarafından talep edilen araştırma ücretini ve Türk Patent Enstitüsünün araştırma raporu hazırlık işlemleri ücretini araştırma talebini yaptığı sırada veya talebi yaptıktan sonraki 3 ay içinde Türk Patent Enstitüsüne öder.

Faydalı model başvuruları için tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma talep edilmeli midir?

551 No.lu KHK’nın 160. maddesi son fıkrası uyarınca faydalı model başvuruları için tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma talep edilmesi zorunlu değildir. Sözkonusu rapor, faydalı model başvuru sahibi veya faydalı model belgesi sahibi tarafından özel olarak talep edildiği takdirde düzenlenir.

Patent/faydalı model başvurusu ne zaman yayınlanır?

Başvuru tarihinden veya rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan tarihnden itibaren 18 aylık sürenin dolmasından sonra başvuru yayınlanır (55. madde, 1. fıkra). Yayından önce başvurunun şekli incelenmesi ve araştırma talebinin yapılması tamamlanmış olur. Başvuru daha önceden yayınlanmadıysa, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma raporu ile birlikte yayınlanır (57. madde, son fıkra).

İncelemeli veya incelemesiz patent sistemleri arasında ne zaman ve nasıl tercih yapılır?

551 Sayılı KHK, 59. madde uyarınca, araştırma raporunun tebliğinden itibaren 3 ay içinde başvuru sahibi incelemeli ya da incelemesiz patent sistemine yönelik tercihini T.P.E.’ye bildirmelidir. Sözkonusu 3 aylık sürenin bitiminden sonra araştırma raporu ve sistem tercih Resmi Patent Bülteninde yayınlanır (57. madde, 5 ve 6. fıkralar). Başvuru sahibi sistem tercihini 3 aylık süre içinde bildirmezse, patent başvurusu 7 yıl koruma süreli incelemesiz patent sistemine göre işlem görür (59. madde).

İncelemesiz patent verilme sistemi uyarınca işlem gören başvurular nasıl tescil edilir?

İtiraz süresinin dolmasından sonra, incelemesiz patent verilme sistemi uyarınca işlem gören bir başvurunun başvuru sahibi, itirazları dikkate alıp almamakta serbesttir. İtirazların kendisine tebliğ edilmesini takip eden 3 ay içinde başvuru sahibi itirazlara cevap verebilir ve istemlerini değiştirebilir.

Başvuru sahibi bu süre içinde cevap veya değişiklik sunmazsa, T.P.E. incelemesiz patent tescili kararına varmak suretiyle başvurunun işlemlerine devam eder.

İncelemesiz bir patent, incelemeli patente dönüştürülebilir mi?

İncelemesiz bir patent, 7 yıllık koruma süresi dolmadan önce inceleme talebi yapılmak suretiyle incelemeli patent başvurusuna dönüştürülebilir. Bu talep, incelemesiz patent sahibi veya üçüncü kişiler tarafından yapılabilir. Talebi yapan, inceleme ücretini ödemekle yükümlüdür (60. madde, 7. paragraf).

İncelemeli patent sistemine göre yürütülen başvurularda inceleme talebi ne zaman ve nasıl yapılmalıdır?

551 Sayılı KHK, 62. madde 3. fıkraya göre araştırma raporu resmi patent bülteninde yayınlandıktan itibaren 6 ay içinde inceleme talebi yapılmalı ve ücreti ödenmelidir.

Türk patent başvurularının inceleme işlemleri, T.P.E. tarafından anlaşmalı olduğu yabancı inceleme kuruluşlarına yaptırılmaktadır. İnceleme ücreti, tercih edilen inceleme kuruluna göre değişmektedir. İnceleme kuruluşlarının ve talep ettikleri ücretlerin listesine ARASTIRMA-INCELEME_MERCI.pdf bağlantısını tıklayarak ulaşabilirsiniz.. tercih edilen inceleme kuruluşunun ücretine ilaveten T.P.E.’nin inceleme raporu hazırlık işlemleri ücreti de ödenmelidir. Her iki ücret de T.P.E. hesaplarına ödenmektedir.

İnceleme nasıl yapılır?

İnceleme talebinin yapılmasının ardından Birinci İnceleme Raporu tercih edilen inceleme kuruluşu tarafından düzenlenir ve T.P.E.’ye gönderilir. T.P.E. birinci inceleme raporunu başvuru sahibine tebliğ eder. Eğer birinci inceleme raporunda başvurunun patent verilebilirlik şartları açısından yetersiz olduğuna dair olumsuz görüşler varsa, başvuru sahibi 6 ay içinde olumsuz görüşleri gidermeye yönelik gerekçeli görüşlerini ve varsa başvuruda yaptığı değişiklikleri T.P.E.’ye sunar. Görüş ve değişiklikleriyle beraber 2. inceleme talebini de yapar. Eğer 2. inceleme raporu da da olumsuz görüşler içeriyorsa, başvuru sahibi 2. inceleme raporunun kendisine tebliğ edilmesinden itibaren 3 ay içinde tekrar görüş ve değişikliklerini sunar ve aynı anda 3. ve son inceleme talebini yapar. 3. inceleme raporundaki görüşler doğrultusunda T.P.E. başvurunun kabulüne, kısmen reddene veya tamamen reddine ilişkin son kararını verir.

2. ve 3. inceleme ücretleri ilgili taleple birlikte ödenir. 2. ve 3. inceleme yapan yabancı inceleme kuruluşlarının ve talep ettikleri ücretlerin listesine ARASTIRMA-INCELEME_MERCI.pdf bağlantısını tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Danimarka Patent Ofisini araştırma veya inceleme kuruluşu olarak tercih edebilmek için gereklilikler nelerdir?

C12N, C12P, C12Q, G06, H04B, H04J, H04L, H04Q uluslararası patent sınıfına dahil olmayan başvurular için Danimarka Patent Ofisi araştırma ve inceleme kuruluşu olarak seçilebilir. Bu kuruluş, araştırma ve inceleme yapmak için başvuru metnini ve başvuru sahibinin varsa görüşlerini Almanca veya İngilizce dillerninden birinde talep etmektedir.

Rusya Patent Ofisini araştırma veya inceleme kuruluşu olarak tercih edebilmek için gereklilikler nelerdir?

İngilizce dilinde başvuru metni ve varsa görüşleri sağlamak şartıyla tüm başvurular için bu kuruluş araştırma ve inceleme kuruluşu olarak seçilebilir.

Avrupa Patent Ofisini araştırma veya inceleme kuruluşu olarak tercih edebilmek için gereklilikler nelerdir?

İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinden birinde başvuru metni ve varsa görüşleri sağlamak şartıyla tüm başvurular için bu kuruluş araştırma kuruluşu olarak seçilebilir. Ancak bu kuruluş,t T.P.E. adına inceleme işlemi yapmamaktadır.

Avusturya Patent Ofisini araştırma veya inceleme kuruluşu olarak tercih edebilmek için gereklilikler nelerdir?

Geçmişte T.P.E. adına tüm araştırma ve inceleme işlemlerini gerçekleştirmekten sorumlu olmuş bu kuruluş artık T.P.E. adına araştırma ve inceleme kuruluşu olarak görev yapmamaktadır. Yalnızca geçmişte inceleme işlemlerine başlamış olduğu başvuruların 2. veya 3. incelemelerini devam ettirmektedir.

İsveç Patent Ofisini araştırma veya inceleme kuruluşu olarak tercih edebilmek için gereklilikler nelerdir?

Bu kuruluşu tercih edebilmek için İngilizce veya Almanca dillerinden birinde başvuru metni ve varsa görüşleri sunmak gerekmektedir ancak bunun yanında başka koşullar da vardır. İsveç Patent Ofisinin araştırma ve inceleme koşullarına ARASTIRMA-INCELEME_MERCI.pdf tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Patent başvurularına itiraz edilebilir mi?

Tekniğin bilinen durumuyla ilgili araştırma raporunun resmi patent bülteninde yayınlanmasını takip eden 6 ay içinde üçüncü kişiler patent başvurusuna itiraz edebilir (60. madde, 1. fıkra ve 62. madde 2. fıkra).

Faydalı model başvurularına itiraz edilebilir mi?

Faydalı model başvurusunun resmi patent bülteninde yayınlanmasını takip eden 3 ay içinde üçüncü kişiler başvuruya itiraz edebilir (161. madde, 1. fıkra).

İncelemeli patent başvurularına karşı yapılan itirazlar nasıl değerlendirilir?

6 aylık itiraz süresinin dolmasının ardından başvuru sahibi 3 ay içinde itirazlara karşı görüşlerini T.P.E.’ye sunar. Bu süre 3 ay daha uzatılabilir.

Birinci inceleme işlemleri, başvuru sahibinin itirazlara karşı görüşlerini sunması için verilen 3 + 3 aylık sürenin dolmasından sonra başlatılır. 62. madde 5. fıkraya göre, başvuru sahibinin itirazlara cevap vermemiş olması inceleme işlemlerinin başlatılmasına engel teşkil etmez.

Patent verilmesinden sonra patent verilmesindeki şekli eksikliklere itiraz edilebilir mi?

70 ve 71. maddeler uyarınca, üçüncü kişiler, buluşun bütünlüğü esası ile ilgili 45. madde hükmü hariç olmak üzere, 42. ila 63. maddelerde belirtilen işlemlerde şekli eksiklikler yapıldığı gerekçesiyle, patentin verilmesine karşı T.P.E. nezdinde itiraz edebilir. Böyle bir itirazın yapılması için 70. maddede herhangi bir süre belirtilmemiştir.

KHK 551, şekli eksikliklere karşı yapılacak itirazların hangi süreler içinde yapılacağına dair bir hüküm içermediğinden, genel idari hükümler uyarınca bir idari karara karşı itiraz edilmesi için geçerli olan 60 günlük süre bu tür itirazlara da uygulanmalıdır.

Bu itirazı yapabilmek için üçüncü kişilerin başvurunun itiraz süresi içinde itiraz yapmış olmaları gerekmez.

Türkiyede Fikri ve Sınai haklar ile ilgili davalarda hangi mahkelemeler yetkilidir?

146. Madde nin 1. ve 3. paragraflarına göre, 551 no. lu K.H.K. kapsamında açılan ve T.P.E. nin 551 no. lu K.H.K. nin hükümlerini uygulama kararlarına karşı açılan (açılacak olan) tüm mahkeme davalarda görevli mahkeme Adalet Bakanlığı’nca kurulan ihtisas mahkemeleridir.

Fikri ve Sınai haklarla ilgili olarak hukuk ve ceza davalarına ihtisas mahkemeleri olarak kurulmuş bulunan “Fikri ve Sınai Haklar Hukuk ve Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemeleri” tarafından bakılmaktadır. Bu mahkemeler halen sadece Istanbul, Ankara ve İzmir de açılmış bulunmaktadır.

İhtisas mahkemeleri kurulmamış olan yerlerdeki davalara Yüksek Hakimler ve Savcılar Kurul’nca tayin edilen mahalli Ticaret ve Asliye Ceza Mahkemeleri bakmaktadır.

Şu anda, İstanbul ve Ankara dışındaki yargılama bölgeleri için, birden fazla ceza ve/veya ticari mahkemenin olduğu yargılama bölgelerinde, Yüksek Hakimler ve Savcılar Kurulu nun kararına göre bütün Fikri Mülkiyet konuları için ceza davaları 3. Ceza Mahkemesinde görülmektedir, hukuk davaları ise yargılama belgesindeki Ticari Mahkemelerinde görülmektedir.

Bu mahkemeler ayrıca herhangi bir fikri mülkiyet konusunda T.P.E. nin vermiş olduğu kararlardan olumsuz etkilenen veya zarar görmüş olan üçüncü kişiler tarafından T.P.E. ye karşı açılacak tüm davalarda da yetkili olacaktır.

Mallara el konulması prosedürü Türk gümrüklerinde uygulanabilir mi?

Patent ve faydalı modellerle ile ilgili olan 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin de aralarında bulunduğu bir dizi kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte 4458 no. lu Gümrükler Kanununa 57. madde eklenmiştir, bu madde ile Fikri ve/veya Sınai Mülkiyet Hakları na ve bunların arasında Türkiyede koruma altında olan markalara tecavüz eden ürünlerin şikayet üzerine mallara gümrükte el konması prosedürüne göre gümrük tarafından el konmasına izin verilmiştir. El konmasından itibaren 10 gün içerisinde mahkeme kararı veya ihtiyari tedbir kararı alınmadığı takdirde, ürünler serbest bırakılmakta ve gümrük işlemleri devam etmektedir.Şikayet üzerine gümrük yetkilileri ithalat veya ihracat sırasında ürünlere ihtiyati tedbir niteliğinde el koyabilmektedir. Esas hakkında dava gümrük idaresinin el koyma kararını tebliğinden itibaren on gün içerisinde mahkeme önünde açılmalıdır.

Bir Türk Patentinin kullanım zorunluluğunu yerine getirmek için hangi işlemler yapılabilir? Türk Patent Enstitüsü’ne :

• Kullanım Belgesi sunulabilir,
• Lisans teklifi sunulabilir,
• Kullanmama Beyanı sunulabilir.

Bir Kullanım Belgesi Türk Patent Enstitüsü’ne ne zaman sunulmalıdır?

Patentli ürün veya patentli usul ile elde edilmiş ürün Türkiye’de imal edildiğinde, Kullanım Belgesini Türk Patent Enstitüsü’ne tevdi ederek, bir patentin kullanım zorunluluğu karşılanmış olacaktır. Bahsedilen Kullanım Belgesi Türkiye’de ancak imalat yerlerinin incelenmesi üzerine Türkiye’de söz konusu patenti kullanan firmanın üye olduğu Türk Ticaret ve Sanayi Odası tarafından veya ilgili başka herhangi bir merci tarafından imzalanmalı ve tasdiklenmelidir. Türkçe olarak hazırlanmış orijinal form tasdik amaçlı ilgili Türk Ticaret ve Sanayi Odası’na sunulur. Patent, patent sahibi tarafından değil de patent sahibinin yetkisi/lisansı üzerine başka herhangi bir gerçek/tüzel kişi tarafından kullanıldığı durumda, Kullanım Belgesine ayrıca yetki/lisans belgesi eklenmelidir ve bahseliden belge iki tarafça imzalanmalıdır ve tasdiklenmelidir. Patentin kullanımına mahsus yetki/lisans belgesinin iyi niyetli üçüncü şahıslara karşı geçerlilik kazanması için ilaveten Patent Siciline kaydedilmesi gerekir.

Kullanım zorunluluğu her sene tekrar edilmelimidir?

Patentli ürünün ve/veya usulun kullanım zorunluluğunu yerine getirmek için bir lisans teklifinin yayınlanması için, Kullanım Belgesinin veya Kullanmama Beyanının kaydı için Türk Patent Enstitüsü nezdinde sadece bir kere işlem yapmanız gerekir. Bu işlem patentin tescil tarihinin Resmi Patent Bülteni’nde yayın tarihinden itibaren üç yıllık bir süre içinde gerçekleşmelidir.

Bir lisans teklifinin yayınının geri çekilmesi kullanım zorunluluğunu nasıl etkiler?

Bir lisans teklifi geri çekildiği zaman patentin kullanım zorunluluğu yeniden yerine getirilmelidir. Lisans teklifinin geri çekilmesi söz konusu olduğunda, patent sahibi patentin kullanımını 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’deki diğer vasıtalarla kanıtlamalıdır, yani 97. maddeye göre Kullanım Belgesini veya 100. maddeye göre Kullanmama Beyanını tevdi ederek. Bir kişi bir lisansın verilmesini (buluşu kullanmak) talep etmediği sürece patent sahibi herhangi bir zamanda lisans teklifini geri çekebilir. Teklifin geri çekilmesi, bununla ilgili dilekçenin Enstitü huzurunda tevdi edildiği tarihten itibaren geçerli olmaktadır.

Kullanım zorunluluğunu yerine getirmemenin muhtemel sonuçları nelerdir?

Bir patent sahibinin kullanım zorunluluğunu yerine getirmek amacıyla yapması gereken işlemler yukarıda belirtilmiştir. Kullanım zorunluluğu ile ilgili olarak herhangi bir işlem takibatının yokluğunda, patentli bir ürünün ve/veya usulun kullanılmaması veya kullanım zorunluluğunun yerine getirilmediği esası üzerine patent, Türk Patent Enstitüsü tarafından geçersiz kılınamaz. Tescil kararının yayın tarihinden itibaren öngörülmüş üç yıllık son süre dahilinde kullanım zorunluluğunun yerine getirilmemesi gerçeğinden dolayı patent terk edilmemektedir veya geçersiz değildir. Fiili kullanım durumunda hem bir Kullanım Belgesini tevdi etmeyerek, hem de kullanmama için bir Kullanmama Beyanı tevdi etmeyerek veya kullanmama durumunda bir lisans teklifinin yayınlanması için bir talebi tevdi etmeyerek, kullanım zorunluluğunun yerine getirilmemesinin muhtemel sonucu zorunlu lisans uygulaması olacaktır, ne var ki zorunlu lisans Türk Patent Enstitüsü tarafından otomatik olarak başlatılan bir prosedür olmayıp ancak üçüncü şahısların talebi üzerine mahkemeler tarafından böyle bir işlem yapılabilir.

Bir zorunlu lisansın talebi için yasal dayanak nedir?

Türkiye’de patentin ve faydalı modelin korunması ile ilgili 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 99. maddesine uygun olarak bir zorunlu lisans talep edilebilmekte olup, zorunlu lisans, hiç bir lisans teklifinde bulunulmaması ve aşağıda belirtilen durumlardan/şartlardan birinin mevcudiyeti halinde verilecektir:

• 96. maddeye uygun olarak patentli buluşun kullanılmaması;
• 79. maddede belirtildiği gibi patentlerin ana konusunun bağımlılığı;
• 103. maddede belirtildiği gibi kamu yararı söz konusu olması.

Üçüncü şahıslar tarafından zorunlu bir lisansın talebi için, aynı Kanun Hükmünde Kararname’nin 100. maddesine göre “zorunlu lisans talep edildiği anda patentin kullanımına henüz başlanmadığı veya patentin kullanımındaki gecikmenin haklı bir sebebe dayanmadığı veya haklı bir sebebe dayanmaksızın kullanılmaya aralıksız olarak üç yıldan fazla ara verildiği gerekçesiyle ve 96. maddede öngörülen süre bittikten sonra, ilgili herhangi bir kişi zorunlu lisans verilmesini isteyebilir”.

Patenti kullanma zorunluluğuna ilişkin üç yıllık süre uzatılabilir mi?

Patent tescilinin Resmi Patent Bülteni’nde yayınlanmasından itibaren üç yıllık süre dahilinde sona eren kullanma zorunluluğu süresi uzatılamaz.

Öte yandan, son sürenin bitiminden sonra, patentin kullanım ispatı ile ilgili herhangi bir başvurunun veya belgelerin sunumu Türk Patent Enstütüsü’ne yapılabilir ve bunlar Türk Patent Enstitüsü tarafından dikkate alınıp Patent Siciline kaydedilir. Ancak öngörülmüş son sürenin bitiminden sonra sunulmuş bu belgelerin geçerliliği, 3 yıllık süre dahilinde patentin kullanılmamasının söz konusu olması üzerine üçüncü şahıslar tarafından açılabilecek bir davada sadece mahkeme tarafından tespit edilebilir.

Türk Patent Enstitüsü tarafından kullanmama sebebi olarak dikkate alınması için bir Kullanmama Beyanının içeriği nasıl yazılmalıdır?

Kullanmama Beyanının tevdi edilmesi için, Türk Patent Enstitüsü patent sahibinin Türkiye’de patent konusu buluşun kullanılmasına engel olan haklı/kanuni nedenleri göstermesini istemektedir. Patentin kullanılmamasına mahsus haklı sebepler patent sahibinin kendisi tarafından bir beyannamede anlatılmalıdır. Beyanname, patent sahibinin adını ve adresini içermeli, patent sahibi firmada yetkili bir kişinin imzasını ve mührünü taşıyan bir şirket kağıdı üzerine hazırlanmalıdır ve beyannamenin kesinkes patentin tescil numarasını, buluşun başlığını ve esas olarak bu patentin kullanılmamasına mahsus teknik, ekonomik ve hukuki sebepleri göstermelidir. 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 100. maddesine göre bu gibi tüm “objektif nitelik” taşıyan ve “patent sahibinin kontrolu ve iradesi dışındaki” “teknik, ekonomik veya hukuki sebepler” patentin kullanılamamasının haklı sebepleri olarak kabul edilir.

Böyle bir kullanmama sebebi, 6 Aralık 1998 tarihli Yönetmeliğin değiştirilmiş 39 maddesinde hükmedildiği gibi patentin kullanılmamasına mahsus destekleyici belgeler ile ispat edilebilir.

Zorunlu lisans ile karşılaştırıldığında lisans teklifinde lisans oranı ve lisans bedeli nasıl hesaplanır?

Lisans teklifinde, taraflar lisansın sözleşme şartları ve koşulları üzerinde anlaşmaya varırlarsa, taraflar arasındaki ilişki sözleşmeye dayalı bir lisans olmaktadır. Bundan dolayı, lisans bedeli olduğu kadar lisans oranı da patent sahibi ve lisans alan arasında tespit edilir. Böyle bir lisans anlaşmasının şartları üzerine taraflar anlaşmaya varırlarsa sadece o zaman böyle bir lisans anlaşması sonuçlandırılabilir. Lisans bedeli tutarı veya diğer sözleşme şartları üzerinde patent sahibinin ve aday lisans alanın anlaşmaya varamamaları halinde, mesele mahkemeye havale edilir. Bu aşamada, mahkeme gerekli olduğunda, lisans bedeli ve anlaşmanın diğer şartları üzerine karar verecektir. Bir lisans teklifi üzerine verilmiş lisans sözleşmeye dayalı bir lisansdır, oysa zorunlu lisans Türk Patent Enstitüsü tarafından başlatılan bir prosedür değildir, zorunlu lisans üçüncü şahışların talebi üzerine mahkemeler tarafından verilmektedir ve böyle bir durumda sözleşme şartları olduğu kadar, lisans bedelinin oranı da mahkemeler tarafından tespit edilir.

Patenti kullanma zorunluluğu faydalı modellere de uygulanır mı?

Patentlerin ve faydalı modellerin korunması ile ilgili 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 166. maddesine göre “faydalı model belgelerine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı ve faydalı model belgelerinin özelliği ile çelişmediği takdirde, patentler için öngörülen hükümler, faydalı model belgeleri için de uygulanır”. Bu yüzden kullanma zorunluluğu faydalı modelin tescil kararının Resmi Patent Bülteni’nde yayın tarihinden itibaren üç yıllık bir süre içinde yerine getirilmelidir.